ระบบตลาดผักและผลไม้ไทยในตลาดประเทศมาเลเซีย สิงคโปร์ภายใต้ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน

นักวิจัย/สังกัด :

  1. รองศาสตราจารย์ ดร.บัญชา สมบูรณ์สุข และคณะ
    มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

ปี พ.ศ. ที่โครงการเสร็จ : 2556

  การศึกษาระบบตลาดผักและผลไม้ไทยสู่ประเทศมาเลเซียและสิงคโปร์ ภายใต้กรอบ AEC เป็นงานวิจัยทั้งเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ โดยมีวัตถุประสงค์การวิจัย ดังนี้ ) เพื่อศึกษาช่องทางการจัดจำหน่ายและโลจิสติกส์ของผักและผลไม้ไทยไปตลาดประเทศมาเลเซียและสิงคโปร์ ) เพื่อศึกษาพฤติกรรมผู้บริโภคทั้งในตลาดธุรกิจและผู้บริโภครายสุดท้าย ) เพื่อศึกษาจุดแข็งจุดอ่อน โอกาสและข้อจำกัด ทางการตลาดผักและผลไม้ไทยสู่ประเทศมาเลเซียและสิงคโปร์ และระบุกลยุทธ์เพื่อการแข่งขันของผู้ประกอบการไทย ภายใต้กรอบ และ ) เพื่อวิเคราะห์ผลกระทบทางการตลาดผักและผลไม้ไทยสู่ตลาดประเทศมาเลเซียและสิงคโปร์ภายใต้กรอบ และเพื่อเสนอรูปแบบที่เหมาะสมในการปรับตัวของตลาดผักและผลไม้ไทยไปตลาดประเทศมาเลเซียและสิงคโปร์ ภายใต้กรอบ โดยใช้เทคนิค RRA ในการศึกษา การสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้างและแบบไม่มีโครงสร้างกับผู้ประกอบการทั้งไทยและต่างประเทศ การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเอกสาร การจัดเสวนาSWOT การสังเคราะห์ Matrix การวิเคราะห์ R Model วิเคราะห์พฤติกรรมผู้บริโภคในมาเลเซียและสิงคโปร์ ตลาดธุรกิจใช้แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง และผู้บริโภครายสุดท้ายใช้แบบสอบถาม และการวิเคราะห์ Vein Diagram และ Role Playing เพื่อเสนอแนะการปรับตัวของผู้ผลิตและผู้ประกอบการไทยภายใต้ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน

ผลการศึกษาช่องทางการจัดจำหน่ายของ มะม่วงและลำไยนั้นเกษตรกรที่ผลิตเพื่อส่งออกเป็นกลุ่มวิสาหกิจ ร้อยละ60 ลำไยเป็นเกษตรกรรายย่อยผลิตเพื่อส่งออกร้อยละ สำหรับมะม่วงคนกลาง ร้อยละคือผู้รวบรวมและผู้ส่งออกในประเทศ ลำไยมีคนกลาง ทั้งผู้รวบรวม ผู้ส่งออกระดับชาติ ผู้ส่งออกระดับท้องถิ่น ซึ่งขายต่อให้กับนายหน้าที่หาดใหญ่และสุไหงโกลกมีบทบาทเท่าๆกัน ร้อยละ 30 ที่ตลาดปลายทางในมาเลเซีย ผัก ผลไม้นำเข้าโดยผู้ค้าส่ง และสิงคโปร์โดยผู้นำเข้า ตลาดผู้บริโภคในมาเลเซียเป็นตลาดสด ร้อยละ 60 ในขณะที่สิงคโปร์เป็นร้านค้าปลีกสมัยใหม่ร้อยละ 60 และยังส่งออกต่ออีกร้อยละ 10 หอมแดงกระเทียมนำเข้าตลาดมาเลเซีย และสิงคโปร์ โดยบริษัทผู้นำเข้าส่งออกพืชเกษตรและธัญพืช ผักและผลไม้ไทยเป็นที่นิยมในตลาดมาเลเซียและสิงคโปร์เพราะคุณภาพ รสชาติและเป็นสินค้าที่ดีต่อสุขภาพ ดังนั้นจากการศึกษาสามารถสังเคราะห์ผลและสรุปได้ว่า(1) ช่องทางสมัยใหม่Modern Trade)มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในตลาดมาเลเซียสำหรับตลาดสิงคโปร์ส่วนใหญ่เป็นModern Trade ซึ่งพบว่าคุณภาพสินค้า ความปลอดภัยของสินค้าและบรรจุภัณฑ์เป็นปัจจัยในการตัดสินใจซื้อของผู้บริโภค ภาครัฐของไทยเข้ามามีบทบาทในการดูแลระบบตลาดโดยเฉพาะช่องทางการตลาดผักและผลไม้น้อยเมื่อเทียบกับประเทศคู่แข่งทางการค้า เช่น เวียดนามและจีนที่รัฐเข้ามามีบทบาทในการดูแลการค้าอย่างจริงจัง) พ่อค้าชาวจีนแผ่นดินใหญ่มีบทบาทในการเข้าถึงตลาดผักและผลไม้ในตลาดมาเลเซีย และตลาดสิงคโปร์สูงและมีอำนาจในการต่อรองสูง สำหรับ ระบบโลจิสติกส์ผักและผลไม้ไทยสู่ตลาดมาเลเซียและสิงคโปร์พบว่าต้องปรับปรุงในข้อตกลงระหว่างประเทศไทยและมาเลเซีย ให้รถขนส่งไทยสามารถขนสินค้าผ่านได้สะดวกเช่นเดียวกับที่มาเลเซียเข้าไทยได้ง่าย ส่วนการปรับตัวในห่วงโซ่อุปทาน นั้นผู้ผลิตไทยจะต้องเข้าสู่ระบบจีเอพี GAP) ร่วมกันพัฒนาระบบตลาดทั้งผู้ผลิต คนกลางไทยและภาครัฐ (CoCreate Marketing) พัฒนาตัวเองสู่ความเป็นสากล สำหรับพฤติกรรมผู้บริโภคทั้งในตลาดธุรกิจและผู้บริโภครายสุดท้ายพบว่าในพฤติกรรมตลาดธุรกิจในมาเลเซีย นิยมลำไยลำพูน มะม่วงนํ้าดอกไม้จากไทยส่วนหอมและกระเทียมพบว่าหอมแดงไทยนิยมทำอาหาร คู่แข่งเป็นหอมแดงอินเดีย และกระเทียมไทยมีขนาดเล็กไม่เป็นที่นิยม สำหรับลำไยพบว่าขายส่งขึ้นกับ Demand ตลาด และส่วนราคาขายปลีกอยู่ประมาณ กกสำหรับมะม่วงราคาขึ้นอยู่กับชนิดของมะม่วงราคาประมาณ 12 RM/กกสำหรับหอมแดงและกระเทียมพบว่าหอมแดงราคาประมาณ 11 RM/ กกและพบว่าราคาหอมแดงไทยราคาสูงกว่าคู่แข่ง สำหรับในสิงคโปร์พบว่าเป็นตลาดที่เน้นคุณภาพของผลผลิตมากกว่ามาเลเซียและราคาจะสูงกว่าราคาที่มาเลเซีย สำหรับพฤติกรรมผู้บริโภครายสุดท้ายทั้งสองประเทศบริโภคเพราะดีต่อสุขภาพ สำหรับจุดอ่อน จุดแข็ง โอกาสและข้อจำกัดโดยรวมพบว่า เรื่องกฎข้อบังคับของไทยมักเสียเปรียบประเทศมาเลเซีย และคุณภาพของผลผลิตที่ไม่ตรงตามมาตรฐานที่กำหนด แต่อย่างไรก็ตามผลไม้ไทยก็ยังเป็นที่นิยมสูงในประเทศมาเลเซียและสิงคโปร์

สำหรับผลกระทบของ ต่อผักและผลไม้ไทยพบว่าจะทำให้มีการกระจายสินค้าได้ดีขึ้นแต่จะมีคู่แข่งกับผลไม้ต่างประเทศมากขึ้น กฎระเบียบแต่ละประเทศ ซึ่งอาจจะมีผลต่อการส่งออกและราคาผักและผลไม้ไทยในมาเลเซียและสิงคโปร์ได้ในอนาคต ดังนั้น กลยุทธ์ในการปรับตัวเพื่อการแข่งขันการส่งออกลำไยของไทย คือต้องสร้างตำแหน่งทางการตลาด (Positioning) ลำไยสดที่รสชาติ เนื้อลำไย และคุณภาพดีมาก ลำไยแปรรูปเน้นเป็นอาหารเชิงสุขภาพ และ การปลูกลำไยแบบดั้งเดิมพัฒนาให้เป็นลำไยเพื่อการท่องเที่ยวเชิงเกษตร เป็นวิถีชีวิตคนท้องถิ่น กลยุทธ์เพื่อการแข่งขันการส่งออกมะม่วงของไทย คือการสร้างความเข้มแข็งสร้างความเชื่อมั่น ให้กลุ่มผู้ผลิตในตลาดต่างประเทศและการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านการกระจายสินค้าเพื่อการส่งออกและสำหรับตลาดหอมกระทียมคือการวางตำแหน่งสินค้าคุณภาพสูงตลาดบน