รูปแบบการฟื้นฟูระบบนิเวศน์เพื่อเพิ่มปริมาณปลาพื้นบ้านห้วยหลวง บ้านสองแพ ตำบลวัดหลวง อำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย

นักวิจัย/สังกัด :

  1. สมเกียรติ จอมศรี และคณะ

ปี พ.ศ. ที่โครงการเสร็จ : 2556

  ปริมาณพันธุ์ปลาในเขตห้วยหลวงที่พบในปัจจุบัน 80 ชนิด

1.ปลานาง 21.ปลาคาบของ 41.ปลาแข้วัว 61.ปลาสะนาก
2.ปลากด 22.ปลาลากกล้วย 42.ปลาแข้ควาย 62.ปลาโพง
3.ปลากดหมอ 23.ปลาหน้าหนู 43.ปลาสะงั่ว 63.ปลาอีจน
4.ปลาเซือม 24.ปลาดังแดง 44.ปลาส้วยส้อ 64.ปลาขาวมน
5.ปลาคูณ 25.ปลาขี้หอย 45.ปลาเลิม 65.ปลามักมัง
6.ปลาค้าว 26.ปลาขี้เฮี่ย 46.ปลาหลดหลาด 66.ปลาหัวแข็ง
7.ปลาปีกไก่ 27.ปลาหลด 47.ปลาคำพิทูล 67.ปลาแตบ
8.ปลาหมูมัน 28.ปลาแตบ 48.ปลาค่อ 68.ปลาตองแหล่
9.ปลาเขียบไก้ 29.ปลายอน 49.ปลาโด 69.ปลามันขบ
10.ปลาขบ 30.ปลาเคิง 50.ปลาไน 70.ปลาดอกงิ้ว
11.ปลาสนาค 31.ปลาเคิงดำ 51.ปลาบู่ลาย 71.ปลาสลิด
12.ปลาแขยงคันธง 32.ปลาโทดธง 52.ปลาบู่ทอง 72.ปลาปลาจอกทราย
13.ปลาแขยงหิน 33.ปลาไหล 53.ปลาตองลาย 73.ปลาแขง
14.ปลาแขยงหนวดยาว 34.ปลาดุก 54.ปลาตองกาย 74.ปลาค่อกั้ง
15.ปลาแขยงหางเหลือง 35.ปลาดุกซิง 55.ปลาปากคอขัน 75.ปลาหว่า
16.ปลาปากคีบแดง 36.ปลาเก้ง 56.ปลาเอินฝ้าย 76.ปลาโจกทราย
17.ปลาโจก 37.ปลาคับของ 57.ปลาสูดจุด 77.ปลาขาวจี
18.ปลาจอกเขียว 38.ปลาคุยลาม 58.ปลาพอน 78.ปลาเสือ
19.ปลาจอก 39.ปลาสะกาง 59.ปลาอีจุน 79.ปลาปาน
20.ปลาเพี้ย 40.ปลาเอิน 60.ปลาดอกแก้ว 80.ปลาหว่า

แนวทางการแก้ไขปัญหาและแนวทางในการดำเนินงาน

(1) ขยายเขตอนุรักษ์พันธ์ปลาเพิ่ม 3 แหล่ง ได้แก่ หนองสาธารณะ (ป่าช้าบ้านถ่อน หมู่ 8) สำนักสงฆ์ดงดอกบัว (บ้านโคกเจริญ) หนองแดนเมือง (หลังวัดโพธิ์งาม) เสนอขอพันธุ์ปลากับกรมประมง 4. โรงเรียนโคกถ่อนสองแพวิทยาเพื่อทำพิพิธพันธ์เครื่องมือหาปลาโบราณ

(2) การฟื้นฟูระบบนิเวศน์ หลังจากตั้งกรรมการดูทั้งสามเขตแล้วมีการกำหนดพื้นที่ของแต่ละเขตอนุรักษ์อย่างชัดเจน ซึ่งในเขตอนุรักษ์นี้ห้ามเข้าหาปลาและทำลายระบบนิเวศน์ ระบบนิเวศน์นี้หมายถึงพืชผัก พันธ์ไม้อันเป็นที่อยู่อาศัยของปลา เพื่อเป็นแหล่งเพาะพันธ์ขยายพันธ์ปลาโดยวิธีธรรมชาติ ระบบนิเวศน์ที่สมบูรณ์อันแสดงความสมบูรณ์ของพันธ์ปลา และพืชพันธ์ไม้น้ำต่างๆ เหล่านี้ก็จะไม่ถูกทำลายก็จะถูกรักษาไว้ ซึ่งแสดงถึงการฟื้นฟูระบบนิเวศน์ในเขตอนุรักษ์ที่สมบูรณ์

(3) ปล่อยปลาเพิ่ม โครงการธนาคารอาหารเพื่อชุมชมจัดทำโครงการโดยประมงอำเภอโพนนิสัยและมีจิตสำนึกปลาตัวเล็กไม่จับกิน

(4) ตั้งกฎระเบียบชุมชน (1) บ้านถ่อน หมู่ 8 จัดประชุมประชาคมเพื่อระดมทุนและตั้งคณะกรรมการ ระเบียบว่าด้วยกรรมการธนาคารอาหารเพื่อชุมชน ได้แก่ ห้ามจับปลาในเขตอนุรักษ์ (ป่าช้าบ้านถ่อน) (ฝ่าฝืนปรับ) การทำป้ายเพื่อแสดงเขตอนุรักษ์และมีรายชื่อคณะกรรมการดูแลทั้ง 3 เขต

(5) การรื้อฟื้นพิธีกรรม ความเชื่อ ได้แก่ การห้ามหาปลาในวันพระเพราะกลัวผิดศีลและบาป การขอขมาพระแม่คงคาในพิธีลอยกระทง การห้ามจอดเรือตามทางน้ำไหลหรือใกล้ปากห้วยน้ำไหล