การศึกษาศักยภาพของขนมไทยท้องถิ่นเพื่อพัฒนาเป็นของฝากสำหรับนักท่องเที่ยวเพื่อการเรียนรู้อาหาร

นักวิจัย/สังกัด :

  1. ดร.มัลทิกา ศิริพิศ และคณะ
    มหาวิทยาลัยศิลปากร

    โครงการวิจัยย่อยในชุดโครงการการพัฒนาคลัสเตอร์ของกลุ่มธุรกิจขนมไทยท้องถิ่นและการจัดทำระบบฐานข้อมูลสารสนเทศสำหรับเส้นทางใหม่ของการท่องเที่ยวเพื่อการเรียนรู้อาหารในภูมิภาคตะวันตก โดยผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อรุณศรี ลีจีรจำเนียร และคณะ

ปี พ.ศ. ที่โครงการเสร็จ : 2556

  งานวิจัยนี้มีความสนใจในการพัฒนาสินค้าขนมไทยที่มีอัตลักษณ์ท้องถิ่นแต่สื่อถึงความทันสมัย เพื่อใช้เป็นสินค้าที่ระลึกหรือของฝากสำหรับนักท่องเที่ยวในภูมิภาคตะวันตก 8 จังหวัด คือ นครปฐม ราชบุรีกาญจนบุรี สุพรรณบุรี เพชรบุรี ประจวบคีรีขันธ์ สมุทรสงคราม และสมุทรสาคร โดยผลิตภัณฑ์ใหม่ต้องมีความสอดคล้องกับแนวคิดของเส้นทางการท่องเที่ยวเพื่อการเรียนรู้อาหารเน้นขนมไทย 4 เส้นทาง โดยอาศัยฐานความรู้ทางด้านวิทยาศาสตร์อาหารและแนวคิดเชิงสร้างสรรค์เพื่อพัฒนาเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์แนวคิดใหม่ ที่มีรูปแบบที่ทันสมัย สามารถเก็บรักษาได้เป็นระยะเวลานานบรรจุภัณฑ์สวยงาม มีศักยภาพในการดึงดูดให้นักท่องเที่ยวซื้อเป็นของฝากหรือสินค้าที่ระลึกให้สอดคล้องกับขนมไทยในท้องถิ่นในภูมิภาคตะวันตก เพื่อสอดรับกับเส้นทางการท่องเที่ยวเพื่อการเรียนรู้เกี่ยวอาหารด้านขนมไทยที่กำหนดไว้ 4 เส้นทาง คือ เส้นทางตามรอยน้ำตาล (โตนด) เส้นทางลำนำคำหวาน เส้นทางขุดทองลองลิ้ม และเส้นทางทองคำขาวแห่งธรรมชาติ

  1. ผลิตภัณฑ์ขนมจากเส้นทางตามรอยน้ำตาลโตนด เส้นทางการท่องเที่ยวตามรอยน้ำตาล (โตนด) เป็นเส้นทางการท่องเที่ยวที่เรียนรู้ตั้งแต่ต้นตาลจนถึงวัตถุดิบจากต้นตาลมาแปรรูปเป็นขนมไทย ซึ่งเป็นการผนวกการเรียนรู้ด้านต่างๆ ได้แก่ ภูมิปัญญาชาวบ้าน ศิลปวัฒนธรรม เกษตร และอาหาร เป็นต้น นำข้อมูลต่างๆ มาสร้างและพัฒนา แนวความคิดผลิตภัณฑ์ใหม่ของขนมท้องถิ่น เพื่อเป็นสินค้าที่ระลึกสำหรับนักท่องเที่ยว โดยการเชื่อมโยงผลิตภัณฑ์แนวความคิดใหม่ที่จะเกิดขึ้นกับภูมิปัญญาท้องถิ่นร่วมกับความรู้ทางด้านวิทยาศาสตร์อาหารภายใต้แนวความคิดสร้างสรรค์และเพิ่มมูลค่าให้กับผลิตภัณฑ์ จนเกิดเป็นผลิตภัณฑ์ขนมไทย 2 ผลิตภัณฑ์ ได้แก่ ตาละตุนาหงัน และตาลละมุน เป็นต้น

  2. ผลิตภัณฑ์ขนมจากเส้นทางลำนำคำหวาน เป็นการเส้นทางการท่องเที่ยวตั้งแต่แหล่งปลูกมะพร้าวอ่อนและมะพร้าวทึนทึก มะพร้าวกะทิ มะพร้าวห้าว เป็นต้น โดยดูวิธีการปลูก เก็บ การปาดงวงตาล และการคั้นกะทิ การออกแบบผลิตภัณฑ์ขนมไทยจะใช้มะพร้าวเป็นหลักในการคิดค้นผลิตภัณฑ์“หยดน้ำสังข์” ซึ่งเป็นการกลั่นหยดน้ำหวานแม้จากธรรมชาติสู่ทอฟฟี่ที่มีรสชาติหวานหอม และมีคุณค่าทางโภชนาการอาหารจากน้ำตาลมะพร้าว ซึ่งไม่มีผลต่อระดับน้ำตาลในเลือด เหมาะกับการเป็นของฝากสำหรับทั้งเด็กและผู้ใหญ่ที่ใส่ใจในสุขภาพ รวมถึงผู้ป่วยที่เป็นโรคเบาหวานอีกด้วย นอกจากนี้ยังมีผลิตภัณฑ์“นางลอย” โดยเลือกดึงรูปลักษณ์ทรงกลมของลูกมะพร้าว และสอดไส้ด้วยกล้วยกวนน้ำตาลมะพร้าว โรยหน้าด้วยมะพร้าวขูดฝอย

  3. ผลิตภัณฑ์ขนมจากเส้นทางขุดทองลองลิ้ม การสร้างและพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ของเส้นทางขุดทองลองลิ้มจึงเน้นการพัฒนาผลิตภัณฑ์เพื่อเป็นของฝากที่แสดงถึงบริบทท้องถิ่นของจังหวัดกาญจนบุรีและสื่อความหมายเชิงสัญลักษณ์ถึง “ทอง” เหมือนขนมไทยตระกูลทองทั้ง 9 คือ ทองหยิบ ทองหยอด ทองชมพูนุท ทองทัต ทองเอก ทองอัฐ ทองพลุ ทองนพคุณ และทองม้วน การพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่จึงต้องเริ่มการพัฒนาผลิตภัณฑ์จากการถอดความเป็นตัวตนหรืออัตลักษณ์ของผลิตภัณฑ์ขนมไทยตระกูลทองที่ถูกต้องและแท้จริง โดยผลิตภัณฑ์ใหม่ต้องถูกสร้างขึ้นจากการผสมผสานระหว่างอัตลักษณ์ขนมไทยตระกูลทองและบริบทท้องถิ่น ร่วมกับแนวคิดผลิตภัณฑ์ใหม่ที่ได้จากการแลกเปลี่ยนข้อมูลของชุมชนในพื้นที่จนได้ผลิตภัณฑ์ได้แก่ ศรีสุวรรณ และทศทัต

  4. ผลิตภัณฑ์ขนมจากเส้นทางทองคำขาวแห่งธรรมชาติ ขนมของฝากที่ระลึกของเส้นทางที่ 4 ทองคำขาวแห่งธรรมชาติ โดยแบ่งออกเป็น 2 จังหวัด คือ ของฝากจังหวัดสุพรรณบุรี และของฝากจังหวัดนครปฐมโดยในเส้นทางนี้ได้พัฒนาขนมออกมา 2 ชนิด คือ ข้าว-หนม และข้าวศรีนิล

จากการสัมภาษณ์นักท่องเที่ยวผู้เข้าร่วมทดลองเส้นทางการท่องเที่ยวใหม่ทั้ง 4 เส้นทาง เกี่ยวกับศักยภาพในเชิงพาณิชย์ของผลิตภัณฑ์ใหม่ ปรากฏว่าผู้เข้าร่วมการเดินทางส่วนใหญ่เห็นด้วยว่าผลิตภัณฑ์ใหม่นั้นมีความสอดคล้องกับเส้นทางการท่องเที่ยว และปัจจัยแห่งความสำเร็จในการพัฒนาผลิตภัณฑ์คือบรรจุภัณฑ์ที่สามารถอธิบายเรื่องราวเกี่ยวกับภูมิปัญญา วิถีชีวิตในท้องถิ่น และแนวคิดของการท่องเที่ยวในแต่ละเส้นทางได้อย่างดี นอกจากนี้ให้ข้อมูลส่วนใหญ่ให้ความสำคัญกับรสชาติของผลิตภัณฑ์เป็นอันดับแรกรองลงมา คือ รูปลักษณ์ของผลิตภัณฑ์ และพิจารณาราคาเป็นอันดับสุดท้าย โดยมีข้อเสนอแนะว่าควรมีระยะเวลาการเก็บรักษาของขนมที่ 7-15 วัน เนื่องจากสามารถซื้อกลับไปเป็นของฝากได้ โดยไม่ต้องกังวลเรื่องของฝากจะเสื่อมเสียระหว่างการเดินทาง